Νέα εγκύκλιο με αναλυτικές κατευθύνσεις για τη διατροφή των παιδιών στους δημόσιους και ιδιωτικούς βρεφικούς, βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς εξέδωσε το Υπουργείο Υγείας.
Η εγκύκλιος, με αριθμό πρωτοκόλλου Δ1β/ΓΠ οικ. 43126/22-9-2026, εντάσσεται στην ετήσια ενημέρωση για την εφαρμογή των υγειονομικών διατάξεων που αφορούν τη διατροφή των παιδιών στις δομές προσχολικής αγωγής.
Το Υπουργείο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον περιορισμό της ζάχαρης, των επεξεργασμένων τροφίμων, των αλλαντικών και των τηγανητών, στην καθημερινή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, αλλά και στην ενίσχυση της παρουσίας προϊόντων ολικής άλεσης και ψαριού στα διαιτολόγια.
Παράλληλα, από την αξιολόγηση των στοιχείων για το σχολικό έτος 2025-2026 προκύπτουν σημαντικές αποκλίσεις από τις συστάσεις, κυρίως όσον αφορά τα τρόφιμα με πρόσθετα σάκχαρα και τα μη επεξεργασμένα δημητριακά.
Στο επίκεντρο η πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας
Όπως επισημαίνεται στην εγκύκλιο, η διαμόρφωση υγιεινών διατροφικών συνηθειών από τα πρώτα χρόνια της ζωής συμβάλλει όχι μόνο στην ανάπτυξη και την υγεία των παιδιών, αλλά και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων κατά την ενήλικη ζωή.
Το Υπουργείο αναφέρει ότι η παιδική παχυσαρκία συνδέεται, μεταξύ άλλων, με αυξημένο κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης, υψηλής χοληστερόλης, ινσουλινοαντίστασης και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και τα νεότερα στοιχεία του προγράμματος COSI του Ευρωπαϊκού Γραφείου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Σύμφωνα με αυτά, κατά την περίοδο 2022-2024, το 33% των κοριτσιών και το 41% των αγοριών ηλικίας 7 έως 9 ετών στην Ελλάδα είχαν βάρος υψηλότερο του φυσιολογικού. Παράλληλα, καταγράφηκε μείωση της υπερβαρότητας σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο παρακολούθησης.
Γιατί οι παιδικοί σταθμοί έχουν κρίσιμο ρόλο
Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας περνούν σημαντικό μέρος της ημέρας τους στους παιδικούς σταθμούς και καταναλώνουν εκεί τουλάχιστον δύο έως τρία γεύματα ημερησίως.
Για τον λόγο αυτό, το Υπουργείο θεωρεί ότι οι δομές προσχολικής αγωγής αποτελούν κατάλληλο χώρο για τη διαμόρφωση υγιεινών διατροφικών συνηθειών και την καλλιέργεια σωστών προτύπων διατροφής και σωματικής δραστηριότητας.
Τα διαιτολόγια των σταθμών καταρτίζονται από τον παιδίατρο και τον διαιτολόγο-διατροφολόγο του σταθμού, ενώ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι προβλεπόμενες ενδεικτικές επιλογές της σχετικής υπουργικής απόφασης.
Για παιδιά με τροφικές αλλεργίες ή δυσανεξίες, οι γονείς πρέπει να ενημερώνουν τον σταθμό, ώστε παιδίατρος, διατροφολόγος και προσωπικό να προσαρμόζουν κατάλληλα το διαιτολόγιο.
Ποια τρόφιμα πρέπει να αποφεύγονται
Η εγκύκλιος θέτει τέσσερις βασικούς άξονες για τη σύνταξη των διαιτολογίων.
Πρώτος είναι η αποφυγή ενεργειακά πυκνών τροφίμων με χαμηλή θρεπτική αξία. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται γλυκίσματα, μπισκότα, τσουρέκια, σοκολάτες, κρουασάν, πίτσες, τσιπς και άλλα αλμυρά σνακ. Το Υπουργείο συστήνει την πλήρη αποφυγή τους στους παιδικούς σταθμούς.
Δεύτερος άξονας είναι ο δραστικός περιορισμός πρόσθετων και ελεύθερων σακχάρων.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, πρέπει να αποφεύγονται μεταξύ άλλων:
πραλίνες και αλείμματα σοκολάτας,
ταχίνι με πρόσθετα σάκχαρα,
μπισκότα,
βρεφικές κρέμες με πρόσθετη ζάχαρη,
χυμοί φρούτων,
ζαχαρούχο γάλα,
επιδόρπια γάλακτος,
κουλουράκια, βουτήματα και κρουασάν.
Ειδικά για το μέλι, επισημαίνεται ότι απαγορεύεται σε παιδιά κάτω του ενός έτους, λόγω κινδύνου αλλαντίασης, ενώ και στα μεγαλύτερα παιδιά πρέπει να καταναλώνεται περιορισμένα.
Φρέσκο φρούτο αντί για χυμό
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους χυμούς φρούτων.
Το Υπουργείο συστήνει στους σταθμούς να προτιμούν φρέσκα ολόκληρα φρούτα και να αποφεύγουν τη χορήγηση ακόμη και φυσικών χυμών φρούτων, επικαλούμενο επιστημονικά δεδομένα που συνδέουν την καθημερινή κατανάλωση 100% φυσικού χυμού με αύξηση του Δείκτη Μάζας Σώματος στα παιδιά.
Τέλος στα αλλαντικά και στα τηγανητά
Η εγκύκλιος ζητά επίσης περιορισμό των κορεσμένων και trans λιπαρών και αποφυγή επεξεργασμένων προϊόντων κρέατος.
Στους παιδικούς σταθμούς πρέπει να αποφεύγονται προϊόντα όπως ζαμπόν, μπέικον, πάριζα, μορταδέλα, λουκάνικα, αλλαντικά αέρος, γύρος, σνίτσελ και κοτομπουκιές, καθώς και σύνθετα αρτοσκευάσματα και τηγανητά τρόφιμα. Αντίθετα, πρέπει να προσφέρονται ψάρι, κοτόπουλο, κόκκινο κρέας και αυγά σύμφωνα με τις προβλεπόμενες συχνότητες.
Στο μαγείρεμα προβλέπεται ως βασική επιλογή το ελαιόλαδο, ενώ συστήνεται αποφυγή φοινικέλαιου και βαμβακέλαιου.
Καθημερινά φρούτα, λαχανικά και προϊόντα ολικής άλεσης
Για τα παιδιά ηλικίας 2 έως 5 ετών, η εγκύκλιος αναφέρει ότι πρέπει να καταναλώνονται τουλάχιστον 250 γραμμάρια φρούτων και λαχανικών ημερησίως και τουλάχιστον 15 γραμμάρια φυτικών ινών.
Στους σταθμούς συστήνεται καθημερινά:
μία μερίδα λαχανικών,
μία μερίδα φρέσκων φρούτων,
δημητριακά και προϊόντα ολικής άλεσης αντί των επεξεργασμένων «λευκών» δημητριακών.
Επιπλέον, προκρίνονται τα φρούτα και λαχανικά εποχής.
Τι έδειξε η αξιολόγηση 20.602 παιδιών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αποτελέσματα της αξιολόγησης για το σχολικό έτος 2025-2026.
Τα στοιχεία αφορούν συνολικά 20.602 βρέφη και νήπια. Από αυτά, 18.255 φιλοξενούνταν σε δημόσιους σταθμούς και 2.347 σε ιδιωτικούς. Τα δεδομένα συγκρίθηκαν με το σχολικό έτος 2024-2025.
Στα συνολικά συμπεράσματα της εγκυκλίου καταγράφεται υψηλή συμμόρφωση των σταθμών στην εβδομαδιαία κατανομή του μεσημεριανού γεύματος, με μέσο όρο 94%, καθώς και στην προσφορά λαχανικών και σαλάτας
Ωστόσο, 19,5% των σταθμών με παιδιά άνω των 18 μηνών δεν προσφέρει καθόλου ψάρι μέσα στην εβδομάδα.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόκλιση στις μικρότερες ηλικίες: στα βρέφη κάτω των 18 μηνών, 25,5% των δημόσιων σταθμών και 18,2% των ιδιωτικών δεν προσέφεραν καθόλου ψάρι μέσα στην εβδομάδα.
Σχεδόν οι μισοί σταθμοί δίνουν τρόφιμα με πρόσθετα σάκχαρα
Ένα από τα βασικότερα ευρήματα αφορά τη ζάχαρη.
Στα παιδιά άνω των 18 μηνών, η πλήρης αποφυγή τροφίμων με πρόσθετα σάκχαρα καταγράφεται μόλις στο 40,8% των δημόσιων και στο 45,8% των ιδιωτικών σταθμών.
Στα βρέφη κάτω των 18 μηνών, το 45,9% των δημόσιων και το 42,4% των ιδιωτικών σταθμών εξακολουθεί να προσφέρει τρόφιμα υψηλά σε πρόσθετα σάκχαρα τουλάχιστον μία έως δύο ημέρες την εβδομάδα.
Τι προβλέπεται για το εβδομαδιαίο διαιτολόγιο
Στο παράρτημα της εγκυκλίου περιλαμβάνονται αναλυτικές ενδεικτικές επιλογές γευμάτων.
Για παιδιά άνω των 18 μηνών προβλέπονται, μεταξύ άλλων:
Ψάρι: μία φορά την εβδομάδα
Κοτόπουλο: μία φορά την εβδομάδα
Όσπρια: μία φορά την εβδομάδα
Λαδερά λαχανικά: μία φορά την εβδομάδα
Κόκκινο κρέας: έως μία φορά την εβδομάδα
Ζυμαρικά: έως μία φορά την εβδομάδα.
Για τα βρέφη ηλικίας 6 έως 18 μηνών προβλέπονται:
Ψάρι: 1-2 φορές την εβδομάδα
Κοτόπουλο: 1-2 φορές την εβδομάδα
Όσπρια: μία φορά την εβδομάδα
Κόκκινο κρέας: έως μία φορά την εβδομάδα.
Για τα βρέφη 6-9 μηνών, το διαιτολόγιο μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με τα τρόφιμα που έχουν ήδη εισαχθεί, βάσει ατομικού διατροφικού πλάνου.
Η εγκύκλιος επισημαίνει επίσης ότι πρέπει να αποφεύγεται η παρατεταμένη χρήση πολτοποιημένων τροφών και ότι, κατά κανόνα, τα βρέφη πρέπει να έχουν μεταβεί σε ημιστερεές τροφές με σβόλους μέχρι την ηλικία των 8-10 μηνών, σύμφωνα πάντοτε με τις οδηγίες παιδιάτρου και διατροφολόγου.
Δεν πρέπει τα παιδιά να πιέζονται να φάνε όλο το γεύμα
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον τρόπο σίτισης.
Το Υπουργείο επισημαίνει ότι τα παιδιά δεν πρέπει να πιέζονται να καταναλώσουν ολόκληρο το γεύμα τους. Οι υπεύθυνοι σίτισης πρέπει να ανταποκρίνονται στα σημάδια πείνας και κορεσμού του παιδιού και να αποφεύγουν τη χρήση της τροφής ως μέσο συναισθηματικής ανακούφισης ή ανταμοιβής.
