Μια Νίκη που έχασε τα φτερά της με το πέρασμα των αιώνων και μια Γοργώ που δεν αποκάλυψε το αίνιγμα που κρύβει το χαμόγελό της -μόνιμοι κάτοικοι του Αρχαιολογικού Μουσείου Πάρου- «συνομιλούν» με το εικαστικό σύμπαν της Βένιας Δημητρακοπούλου.
Νέα γλυπτά από μάρμαρο, παλαιότερα από ηφαιστειακή πέτρα και έργα με σινική μελάνη πάνω σε χειροποίητο χαρτί δημιουργούν ένα αφήγημα κάτω από τη μουσική σύνθεση του Παναγιώτη Καλαντζόπουλου. Και συνθέτουν την έκθεση «Φτεροκοπώντας. Με τα φτερά του νου και της τέχνης», που διοργανώνει ο Σύλλογος «Φίλοι της Πάρου και Αντιπάρου», σε επιμέλεια Ελένης Βαροπούλου.
Η «Φωνή της Πάρου» συζήτησε με τη Βένια Δημητρακοπούλου για το νέο αυτό εκθεσιακό εγχείρημα, που θα διαρκέσει από τις 20 Ιουλίου έως τις 19 Αυγούστου.
Η Νίκη και η Γοργώ – δύο φτερωτές παρουσίες, η μία θριαμβευτική, η άλλη αινιγματική. Τι σας γοήτευσε περισσότερο στη συνάντησή σας μαζί τους στο Μουσείο της Πάρου;
Αρχικά, το προφανές. Στη συνέχεια, όμως, με γοήτευσε και εκείνο που δεν βλέπουμε. Εκείνο που αφήνει περιθώρια, διότι κάτι λείπει· κάτι που ενεργοποιεί τα πετάγματα του νου – όπως το αινιγματικό χαμόγελο της φτερωτής Γοργούς, εν προκειμένω. Σαν μια πεποίθηση για κάτι το οποίο ξεφεύγει από το βλέμμα. Στη Νίκη λείπουν τα φτερά, όμως η αίσθηση του πετάγματος είναι εκεί, όπως και ο ήχος τους. Αυτό, άλλωστε, δεν είναι και το ζητούμενο της τέχνης; Να ελευθερώνει το πνεύμα, να του δίνει φτερά.
Επισημαίνετε τις δύο γραμμές που ορίζουν τον κυκλαδικό χώρο: την ευθεία του ορίζοντα και την καμπύλη της ύλης. Πώς μεταφράστηκαν στη γλώσσα του μαρμάρου και στη δομή των έργων σας;
Μεγάλο μέρος της δουλειάς μου είναι τα τοποειδικά έργα. Φτιάχνονται λαμβάνοντας υπόψη την τοποθεσία, την ιστορία του τόπου, την αρχιτεκτονική του προϋπάρχοντος κτιρίου και το είδος χρήσης του, το φως και τον προσανατολισμό, τον περιβάλλοντα χώρο κ.λπ. Έτσι και τώρα, με την έκθεση στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάρου. Το κυκλαδικό τοπίο, σε συνδυασμό με την ιστορία και την παράδοση του νησιού και τα έργα του μουσείου, καθόρισαν και διαμόρφωσαν τόσο το υλικό όσο και το θέμα των δικών μου έργων. Καθόρισαν επίσης και τον τρόπο που δούλεψα πάνω σε αυτά. Αρκέστηκα σε δύο μόνο γραμμές – την ευθεία και την καμπύλη – που βλέπει κάποιος είτε στον ορίζοντα της θάλασσας, είτε στις καμπύλες των βράχων, των βουνών και των χαρακτηριστικών κτισμάτων στις Κυκλάδες.
Το κυκλαδίτικο φως, κάτω από το οποίο εκτίθενται τα έργα σας, σας δυσκόλεψε, σας καθοδήγησε ή σας συγκίνησε; Πώς λειτουργεί το δίπολο σκιάς και φωτός στα έργα σας;
Τις πέτρες και τα μάρμαρα τα δουλεύω πάντοτε στο δυνατό φως του ήλιου. Το ελληνικό φως είναι μεγάλος δάσκαλος. Μόνο κάτω από αυτό μπορώ να αντιληφθώ τις λεπτές αποχρώσεις του σημαντικού και του μη σημαντικού. Να αναλογιστώ το οξύμωρο σχήμα του τέλειου μέσα στην ατέλεια. Ογκος, φως και σκιά. Φέρνω στο νου τους κίονες του Παρθενώνα. Η δημιουργία των ραβδώσεων και οι επακόλουθες φωτοσκιάσεις μετέτρεψαν το χρηστικό αρχιτεκτονικό στοιχείο σε αριστούργημα.
Στην έκθεσή σας έχει ρόλο, πέρα από την ύλη, και ο ήχος. Πώς αντιλαμβάνεστε τη σιωπή της γλυπτικής; Και ποιον ρόλο έχει ο ήχος στην εμπειρία της πρόσληψης της έκθεσης;
Υπάρχουν τρεις κύριοι άξονες στη δουλειά μου: η ύλη, ο λόγος και ο ήχος. Στη θέαση των δύο γλυπτών του μουσείου, έκανε έντονη την παρουσία του ο ήχος. Κάποια έργα, κάποια μέρη μπορούν και το καταφέρνουν: εμφανίζουν μπροστά μας έναν κόσμο που αντιλαμβάνονται οι οφθαλμοί της ψυχής. Βρίσκω συχνά τον εαυτό μου να στέκεται σε αυτό το κατώφλι – μεταξύ του κόσμου που βλέπει κανείς με τα μάτια του και του άλλου, του αόρατου, που κουβαλά μέσα του.
Το έργο σας συνδιαλέγεται με την αρχαιότητα και τη μνημειακότητα, ενώ παράλληλα εστιάζει στο σήμερα και στη λεπτομέρεια. Πώς προσεγγίζετε τον χρόνο; Ως παρελθόν, ως μνήμη ή ως υλικό;
Καταλαβαίνω την έννοια της ισορροπίας και της ουσίας μέσα από ζεύγη αντιθέτων – όπως η ύλη, οι πέτρες, τα μάρμαρα, το σίδερο, σε αντίθεση με τη μη ύλη: τον ήχο, το αποτύπωμα, τη σκιά· τη μεγάλη κλίμακα σε αντίθεση με τη μικρή.
Η μαγική ικανότητα της φαντασίας και του νου είναι ότι ενώνει τους χρόνους και μετασχηματίζει τα πράγματα κατά πώς θέλει εκείνη. Το παρελθόν μπορεί να αποτελεί χρόνο περασμένο, αλλά όχι χαμένο. Το αίσθημα μπορεί και παραμένει ζωντανό και γίνεται πρώτη ύλη στα χέρια κάθε ανθρώπου με φαντασία. Αυτή η έννοια της συνέχειας δημιουργεί μέσα μου έναν χώρο διευρυμένων ορίων – κι έναν χώρο μεγάλο, μέσα στον οποίο νιώθω ασφαλής.
Η έκθεση διοργανώνεται από τον Σύλλογο «Οι Φίλοι της Πάρου και Αντιπάρου», έναν φορέα που εδώ και χρόνια υπηρετεί με συνέπεια την πολιτιστική φυσιογνωμία του νησιού. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η συνεργασία;
Στη ζωή μου τόσο την προσωπική όσο την επαγγελματική κάποιες απρόσμενες συναντήσεις έπαιξαν ρόλο καθοριστικό. Έτσι συνέβη και τώρα όταν μου έγινε η πρόταση αυτής της έκθεσης από τη Μαιρίνα Ματθαιοπούλου μέλος του Δ.Σ. των Φίλων της Πάρου και Αντιπάρου και τον πρόεδρό του Συλλόγου, Γιώργο Βλαντά, τους οποίους και ευχαριστώ θερμά. Ευχαριστίες οφείλω επίσης στον προϊστάμενο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, Δημήτρη Αθανασούλη και τον χορηγό μας Ίδρυμα Ευάγγελος Πιστιόλης. Ξεκίνησε, ένα υπέροχο ταξίδι σε έναν τόπο που έχει στην καρδιά μου ξεχωριστή θέση, στις Κυκλάδες.
