Οι τέσσερις αστροναύτες της αποστολής Artemis II, της πρώτης πτήσης γύρω από τη Σελήνη εδώ και πάνω από μισό αιώνα, βρίσκονται στον δρόμο της επιστροφής έχοντας καταρρίψει το ρεκόρ της μεγαλύτερης απόστασης στην οποία έχει ταξιδέψει ποτέ ο άνθρωπος,.
Συνέλεξαν επίσης σπάνιες, εξωγήινες εμπειρίες: παρατήρησαν περιοχές της Σελήνης που μέχρι σήμερα δεν είχε δει ανθρώπινο μάτι, είδαν μικρομετεωρίτες να χτυπούν το φεγγάρι και θαύμασαν μια αιθέρια ηλιακή έκλειψη, διαφορετική από αυτές που γνωρίζουμε στη Γη.
H δεκαήμερη αποστολή της NASA κορυφώθηκε τη Δευτέρα με ένα πέρασμα πάνω από την αθέατη πλευρά του φεγγαριού, περίπου 6.550 χιλιόμετρα από την επιφάνεια.
Στη διάρκεια της εξάωρης πτήσης, η κάψουλα Orion έφτασε σε μέγιστη απόσταση 406.771 χιλιομέτρων από τη Γη, καταρρίπτιντας το ρεκόρ απόστασης που κατείχε από το 1970 η αποστολή Apollo 13.
Η Γη δύει στον ορίζοντα του φεγγαριού σε εικόνα που τραβήχτηκε τη Δευτέρα 6 Απριλίου (NASA)
Η πορεία που ακολούθησε το Orion επέτρεψε στο πλήρωμα να παρατηρήσει τμήματα της αθέατης πλευράς που δεν είχαν δει μέχρι σήμερα άνθρωποι στο ηλιακό φως. Περίπου το ένα πέμπτο της αθέατης πλευράς ήταν φωτισμένο από τον Ηλιο στη διάρκεια του κοντινού περάσματος, μεταξύ άλλων η Ανατολική Θάλασσα (Mare Orientale), ένας κρατήρας διαμέτρου 920 χιλιομέτρων, ο οποίος δημιουργήθηκε από την πρόσκρουση ενός αστεροειδή που έλιωσε τον σεληνιακό μανδύα και άφησε ομόκεντρους κυματισμούς στην επιφάνεια.
Η μια πλευρά της Σελήνης δεν είναι ποτέ ορατή από τη Γη επειδή ο δορυφόρος μας χρειάζεται ακριβώς τον ίδιο χρόνο να συμπληρώσει μια περιστροφή γύρω από τον εαυτό του και μια περιφορά γύρω από τη Γη.
H αστροναύτης της NASA Κριστίνα Κοχ θαυμάζει τη Γη καθώς το Orion ταξίδευε προς τη Σελήνη στις 2 Απριλίου (NASA)
Αυτό δεν είναι τυχαίο: το φεγγάρι περιστρεφόταν κάποτε ταχύτερα αλλά επιβραδύνθηκε λόγω των παλιρροϊκών δυνάμεων που δέχεται από τη Γη. Ενα μέρος της κινητικής της ενέργειας χάθηκε υπό τη μορφή θερμότητας λόγω της εσωτερικής παλιρροϊκής τριβής.
Στριμωγμένοι στην κάψουλα Orion, σε μέγεθος μεγάλου αυτοκινήτου, οι αστροναύτες ανέφεραν ότι είδαν τουλάχιστον πέντε λάμψεις από προσκρούσεις μικρομετεωριτών στη σκοτεινή πλευρά, μια υπενθύμιση του πόσο επικίνδυνο είναι το σεληνιακό περιβάλλον.
Η Γη ανατέλλει στο φεγγάρι σε αυτή την εικόνα από το Artemis II. Το πάνω τμήμα του πλανήτη έχει κρυφτεί από τη Σελήνη (NASA)
Ανέφεραν επίσης ότι, από κοντά, το φεγγάρι δεν έχει την ψυχρή γκρίζα όψη που γνωρίζουμε από τη Γη. «Όσο περισσότερο το κοιτάζω, τόσο πιο καφετί μου φαίνεται» ακούστηκε να λέει ένας αστροναύτης στη διάρκεια της συνεχούς ζωντανής μετάδοσης, την ώρα που οι επιστήμονες στο Διαστημικό Κέντρο Τζόνσον εξέταζαν τα γεωλογικά χαρακτηριστικά του τοπίου.
Το πέρασμα πίσω από τη Σελήνη ανέδειξε ωστόσο τους περιορισμούς των επικοινωνιών, καθώς η επαφή με τη Γη χάθηκε για περίπου 45 λεπτά λόγω απώλειας οπτικής επαφής. H NASA δεν έχει εκτοξεύσει σεληνιακούς δορυφόρους που θα λειτουργούν ως αναμεταδότες, σε αντίθεση με την Κίνα που ήδη διαθέτει δύο.
Το πράσινο βόρειο σέλας μόλις που διακρίνεται σε αυτή την εικόνα που τραβήχτηκε στις 2 Απριλίου εν πτήσει για τη Σελήνη (NASA)
«Είπα μια μικρή προσευχή αλλά μετά έπρεπε να συνεχίσω τη δουλειά» είπε αργότερα για το μπλακάουτ ο αμερικανός Βίκτορ Γκλόβερ, ο πρώτος μη λευκός που ταξιδεύει στο φεγγάρι. Συνεπιβαίνοντές του ήταν η Κριστίνα Κοχ της NASA, η πρώτη γυναίκα στη Σελήνη, ο επίσης αμερικανός Ριντ Ουάισμαν και ο καναδός Τζέρεμι Χάνσεν, ο πρώτος μη Αμερικανός που φτάνει τόσο μακριά από τη Γη.
Μια από τις καλύτερες στιγμές της αποστολής ήταν μια ιδιαίτερη έκλειψη, όταν η Σελήνη πέρασε ανάμεσα στο Orion και τον Ηλιο. Με το φεγγάρι να φαίνεται πελώριο σε σχέση με την πανσέληνο που βλέπουμε από τη Γη, η έκλειψη διήρκεσε 54 λεπτά και επέτρεψε στο πλήρωμα να παρατηρήσει το αιθέριο ηλιακό στέμμα, τα εξωτερικά στρώματα της ηλιακής ατμόσφαιρας που απλώνονται στο Διάστημα. Οι παρατηρήσεις που συλλέχθηκαν, μη προσβάσιμες από επίγεια ή διαστημικά τηλεσκόπια, θα αξιοποιηθούν στη μελέτη της ηλιακής δραστηριότητας.
H Σελήνη κρύβει εντελώς τον ηλιακό δίσκο σε αυτή τη σπάνια έκλειψη όπως φαίνεται από το Διάστημα. Η διάχυτη λάμψη είναι το ηλιακό στέμμα, η εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου (NASA)
«Δεν υπάρχουν επίθετα για να περιγράψω αυτό που κοιτάζω» είπε για την έκλειψη ο Ουάισμαν, κυβερνήτης της αποστολής. «Θα πρέπει να εφεύρω νέες λέξεις για αυτό που βλέπουμε από το παράθυρο».
Όταν το σκάφος πήρε τελικά τον δρόμο της επιστροφής, το πλήρωμα δέχτηκε κλήση από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, συνεχίζοντας την παράδοση που ξεκίνησε ο Νίξον μετά την πρώτη προσσελήνωση το 1969.
«Είστε όλοι σας σύγχρονοι πρωτοπόροι» είπε ο Τραμπ στο πλήρωμα. Η Κοχ είπε στον πρόεδρο ότι μια από τις πλέον αξέχαστες στιγμές της αποστολής ήταν όταν ξαναείδε τον πλανήτη Γη να ξεπροβάλλει πίσω από το φεγγάρι μετά το κοντινό πέρασμα. Οι αστροναύτες είχαν την ευκαιρία να φωτογραφίσουν τόσο την ανατολή όσο και τη δύση της Γης στη Σελήνη.
Η κάψουλα Orion σε φωτογραφία που τραβήστηκε από κάμερα στην άκρη ενός ηλιακού συλλέκτη (NASA)
Το Artemis II ήταν μια επανάληψη του Artemis I, μια δοκιμαστική πτήση χωρίς πλήρωμα το 2022. Η επόμενη αποστολή θα είναι μια ρομποτική δοκιμή σύνδεσης του Oriοn με μια από τις δύο σεληνακάτους που αναπτύσσουν οι SpaceX και Blue Origin, οι διαστημικές εταιρείες του Έλον Μασκ και του Τζεφ Μπέζος αντίστοιχα.
Οι αστροναύτες θα μετεπιβιβαστούν από το Orion στη σεληνάκατο για το Artemis IV, την πρώτη αποστολή προσσελήνωσης, η οποία προγραμματίζεται για το 2028 έπειτα από πολλές καθυστερήσεις.
Με τις επόμενες αποστολές η NASA θα ετοιμάζει το έδαφος για την κατασκευή σεληνιακής βάσης κόστους 20 δισ. δολαρίων έως το 2030.
Η Κίνα σχεδιάζει να στείλει ανθρώπους στη Σελήνη το 2030 και να κατασκευάσει βάση σε συνεργασία με τη Ρωσία.
Το πλήρωμα του Artemis II προγραμματίζεται να επιστρέψει τα ξημερώματα του Σαββάτου ώρα Ελλάδας, όταν το Orion πέσει με αλεξίπτωτο στον Ειρηνικό έξω από το Σαν Ντιέγκο.
