Με αφορμή το μνημόσυνο του Νικόλα Στέλλα, είναι χρήσιμο να σημειώσουμε και ορισμένες άλλες ηρωικές ενέργειες στην Πάρο κατά τη διάρκεια της Εθνικής Αντίστασης στον Β’ παγκόσμιο πόλεμο.
Μία από τις ηρωικές πράξεις ήταν και του Δανού κομάντο Andets Lassen, που μετείχε στην επιχείρηση κατά την οποία είχαμε στη συνέχεια και τη δολοφονία του Νικόλα Στέλλα.
Ο Andets Lassen, ήταν ένας πολύ-παρασημοφορημένος Δανός στρατιώτης, ο οποίος χαρακτηρίστηκε παράτολμος και έδρασε σε πολλά μέρη του κόσμου, όπως και την Πάρο.
Την 1η Μαΐου 1944 δόθηκε στα τμήματα των κομάντος της Αντίστασης στην Ευρώπη, ο κώδικας «ο κόσμος είναι εκδίκηση», που είχε σκοπό να κάνει τους Γερμανούς να πιστέψουν ότι οι συμμαχικές δυνάμεις της Αφρικής, θα κάνουν απόβαση στη νότια Γαλλία. Σε όλη την Ευρώπη δυνάμωσαν σημαντικά οι επιθέσεις των αντιστασιακών οργανώσεων. Στη Ρόδο, έκανε επίθεση ο Ελληνικός Ιερός Λόχος, που επιτέθηκε σε ραδιοσταθμό και στο Αιγαίο αυξήθηκαν οι επιδρομές. Στις Κυκλάδες μπήκαν οι επιθέσεις σε δεύτερη φάση.
Στις 9 Μαΐου, ήρθε στην Πάρο, ο Άντερς Λάσσεν, με 12 κομάντος. Ο Λάσσεν και οι άνδρες του: λοχία Νίσκολσον, Αμερικανό Γουάιτ, νοσοκόμο Πόρτερ Γιάελλ και Χάνκον, Μπάστυ Σίμπετ, Πάτσυ Χέντερσον, Μικ Ντ’ Άρκυ και άλλους, βγήκαν στα Γλυφά, και πέρασαν τη νύχτα σε σπηλιά.
Την άλλη ημέρα πήγαν στον Στρούμπουλα και αναζήτησαν την οικογένεια Στέλλα: Μανόλη, Χρήστο και Νικόλα, που ήταν συνεννοημένοι για να βοηθήσουν. Ο 23χρονος Νικόλας, είχε δουλέψει στο αεροδρόμιο και ήξερε καλά τα συστήματα ασφαλείας. Ξεκίνησαν μαζί με τα τρία αδέλφια σαν οδηγούς και έφτασαν σε ύψωμα απ’ όπου έβλεπαν το αεροδρόμιο. Η πορεία ήταν δύσκολη, ιδιαίτερα για τον ραδιοτηλεγραφητή, που, εκτός από τον πομπό, κουβαλούσε και μία μπαταρία 28 κιλών. Η πορεία ήταν πάνω από 7 ώρες κι όλοι ήταν ξεθεωμένοι. Εκεί, ο Λάσσεν, τους άφησε να ξεκουραστούν.
Τη νύχτα της 15ης Μαΐου, άρχισε να καταστρώνει τα σχέδια για την επιχείρηση. Μοίρασε τους άνδρες σε μικρές ομάδες για καταστροφή υλικού στο αεροδρόμιο, καταστροφή ραδιοσταθμών στον Πρόδρομο, κόψιμο συρμάτων και διακοπής τηλεφωνικής επικοινωνίας με Μάρπησσα και το Γερμανικό παρατηρητήριο στον Κέφαλο, καθώς και για την απαγωγή του διοικητή του αεροδρομίου, Τάμπελ.
Όταν ο Χάνκοκ και ο Σίββετ, έχασαν τον οδηγό τους, που θα τους έδειχνε το δρόμο για τις αποθήκες στο αεροδρόμιο, έφτασαν κοντά στη Γερμανική θέση με τα πολυβόλα. Οι Γερμανοί άρχισαν τις ριπές. Ο Λάσσεν, ανέλαβε τότε να επιτεθεί. Ο συναγερμός δεν είχε φθάσει σ’ όλα τα γερμανικά φυλάκια και έτσι, κατάφεραν οι υπόλοιπες ομάδες να καταστρέψουν το ραδιοσταθμό στον Πρόδρομο, όπου και σκότωσαν τέσσερις Γερμανούς. Επιπλέον, κατάστρεψαν μία αποθήκη, και έκοψαν τα σύρματα τηλεφώνου για τον Κέφαλο.
Ο λοχίας Νίκολσον, οδήγησε την ομάδα του στη Μάρπησσα, όπου έμενε ο Γερμανός διοικητής του αεροδρομίου Τάμπελ. Στα ίδια σπίτια -σύμφωνα με τους παριανούς οδηγούς- έμεναν Γερμανοί στρατιώτες κι ο υπασπιστής του. Έκαναν έφοδο, σκοτώθηκε ο Γερμανός υπασπιστής, αλλά ο Τάμπελ γλίτωσε και παραδόθηκε στον Νίκολσον, που τον πήρε μαζί του, ανάμεσα στα δρομάκια της Μάρπησσας.
Οι περισσότεροι παρουσιάστηκαν στην ώρα τους αλλά όταν έφθασε η περιπολία έλειπαν οι Γιάρελλ, Χέντερσον, Ντ’ Άρκυ και ο Νικόλας Στέλλας. Το σκάφος που θα τους μετέφερε έπρεπε να κρυφθεί στην Ικαρία και έτσι, ήταν αδύνατον να περιμένουν. Ο Γιάρελλ, ο Χέντερσον και ο Ντ’ Άρκυ, έπρεπε να κάνουν επίθεση στον ραδιοσταθμό στη Μάρπησσα, αλλά όταν ακούστηκε ο συναγερμός βρέθηκαν κάτω από μία πυροβολαρχία. Οι τρεις εναπομείναντες κομάντος πέρασαν τη νύχτα και την επόμενη κατάφεραν να ξεγλιστρήσουν μέχρι το λιμάνι, όπου ήταν η προγραμματισμένη συνάντηση.
Δεν απόμεινε καμία ελπίδα για σωτηρία κι όταν έφτασαν στην παραλία, είδαν κόκκινα σήματα από τη θάλασσα. Ο Άντερς Λάσσεν, απαιτούσε να γυρίσουν στην Πάρο, για να πάρουν και τους υπόλοιπους συντρόφους. Όλη η δύναμη έφθασε σε καλή κατάσταση στον Τούρκικο όρμο Τεουφίκ αλλά ο Νικόλας Στέλλας έλειπε. Τον Νικόλα τον έπιασαν οι Γερμανοί κοντά στη Μάρπησσα. Τον έστειλαν στην Αθήνα, όπου τον ανέκριναν με βασανιστήρια, αλλά εκείνος δεν μαρτύρησε κανένα όνομα ανταρτών. Στις 21 Μαΐου, τον κρέμασαν στην πλατεία του χωριού και υποχρέωσαν όλους τους χωριανούς να παρελάσουν μπροστά από τον κρεμασμένο!
Τέλος, ο 24χρονος Δανός κομάντο Andets Lassen, που ήταν ένας από τους πλέον εμβληματικούς αντιστασιακούς στην Ευρώπη και πολέμησε σ’ όλον τον κόσμο, δεν πρόλαβε να δει το φως της λευτεριάς, αφού σκοτώθηκε σε επιχείρηση κατά των Γερμανών το 1944 στην Ιταλία.
Μερικές ακόμα πληροφορίες για τον Λάσεν
Ο Ταγματάρχης Άντερς Φρέντερικ Λάσεν (22 Σεπτεμβρίου 1920 – 9 Απριλίου 1945), ήταν ο μόνος μη μέλος της Βρετανικής Κοινοπολιτείας που τιμήθηκε με τον Σταυρό της Βικτώριας κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Υπηρετώντας στον Βρετανικό Στρατό –πάντα ως Δανός πολίτης-, τιμήθηκε μετά θάνατον με το παράσημο για τις πράξεις του κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης στις 8 Απριλίου 1945 στη λίμνη Κομάκιο στην Ιταλία, τις τελευταίες εβδομάδες του πολέμου.
Ο Λάσσεν ξεκίνησε τις πολεμικές του ενέργειες το 1943 από τη Μέση Ανατολή. Κατά τη διάρκεια της θητείας του ανήλθε στο βαθμό του ταγματάρχη. Ακόμα, πολέμησε στη Βορειοδυτική Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική, την Κρήτη, τα νησιά του Αιγαίου, την ηπειρωτική Ελλάδα, τη Γιουγκοσλαβία και την Ιταλία ενώ στις 24 Απριλίου 1944, ηγήθηκε μιας επιτυχημένης επιδρομής στη Σαντορίνη, εξουδετερώνοντας τη φρουρά στο νησί και ανατινάζοντας το κτίριο που στέγαζε την εγκατάσταση ραδιοφώνου με ωρολογιακές βόμβες.
Τέλος, ο Λάσεν ήταν ικανός με το τόξο και το βέλος, τα οποία χρησιμοποιούσε σε εκπαιδευτικές αποστολές κατά τη διάρκεια του πολέμου και ήταν γνωστός από τους συντρόφους του ως ο «Κομάντο του Ρομπέν των Δασών».
Δημ. Μ. Μπελέγρης
